RADİASİYA PROBLEMLƏRİ İNSTİTUTU
AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI
FİZİKA-RİYAZİYYAT VƏ TEXNİKA ELMLƏRİ BÖLMƏSİ
| AZE | ENG | RUS |

Elmi problemlər

1. Bərk cisimlərin radiasiya fizikası
Metal, yarımkeçirici, dielektrik tipli bərk cisimlərdə müxtəlif mühitlərdə və şəraitdə ionlaşdırıcı şüaların təsiri altında gedən proseslərin kinetika və mexanizimləri tədqiqi olunub. Onlarda defekt əmələ gəlmə proseslərinin qanununauyğunluqları və bu proseslərin idarə olunmasının elmi əsaslarının aşkar olunması istiqamətlərində müxtəlif məqsədli elmi işlər aparılır.
Birgə elmi-texniki proyektlər üçün:
1. Nüvə reaktor materiallarının radiasiyaya davamlılığının artırılması
2. Yeni tip ionlaşdırıcı şüa detektorlarının yaradılması
3. Günəş enerji çevricilərinin radiasiyaya davamlılığının artırılması
4. Polimer və kompozit materialların xassələrinin radiasiya modifikasiyası

2. Nəzəri fizika
Bərk cisimlərdə (oksid dielektriklər və yarımkeçiricilər - AIIIBVI) ionlaşdırıcı şüaların təsiri altında gedən proseslər nəzəri olaraq modelləşdirilib, ionlaşma enerjisi, eksitonların əmələ gəlmə qanunauyğunluqları, bu proseslərin kinetik parametrləri, defektlərin energetik çıxımları, səplmənin en kəsiyi, radiasiya defektlərinin konsentrasiyası və s. hesablanmışdir. Bərk cisimlərdə yükdaşıyıclıların miqrasiya, rekombinasiya və tutulma prosesləri nəzəri olaraq modelləşdirilib. Müxtəlif növ defektlərin bərk cisimlərin xassələrində yaratdığı dəyişikliklər nəzəri olaraq hesablanıb, təcrübi nəticələrlə müqayisə edilib. Yeni tip ionlaşdırıcı şüa detektorlarının iş rejiminin optimallaşdırılması məqsədilə onların fiziki parametlərinin seçilməsi modelləşdirilmişdir.

3. Nüvə fizikası
Təbii reaktiv parçalanma məhsullarının identifikasiyası, onların təyinatı istiqamətində tədqiqatlar aparılır.
RPİ Respublikada nüvə və radiasiya təhlükəsizliyi istiqamətində elmi və elmi-texniki işləri icra edən yeganə müəssisədir.

4. Nüvə enerjisinin dinc məqsədlərlə istifadəsi sahəsində
Nüvə enerjisinin dinc məqsədlərlə istifadəsi sahəsində aşağıdakı istiqamətlərdə işlər aparılır.
A) Nüvə çevrilmərləri zamanı ayrılan ionlaşdırıcı şüa və istilik enerjisindən istifadə etməklə universal enerji daşıyıcı olan hidrogen alınması, toplanması və istifadəsi
B) Müxtəlif növ maddələrin xassələrinin idarə edilməsi və praktik əhəmiyyətli materialların alınması
C) Nüvə enerjisinin müxtəlif növ kimyəvi proseslər vasitəsilə kimyəvi enerjiyə çevrilməsi
D) Qida və dərman bitkilərinin, tibbi avadanlıqların sterilizasiyası

5. Plazma fizikası və plazma texnologiyası
Plazmanın təsiri altında oksid tipli bərk maddələrdə defektlərin əmələgəlmə qanunauyğunluqları aşkar olunub. Plazma enerjisinin oksid tipli maddələrdə udulub, yükdaşıyıcıların, həyəcanlanmış halların enerjisinə çevrilib, səthi səviyyəyə ötürülmə qanunauyğunluqları aşkar olunub. Plazma-katalitik proseslərin elmi əsasları müəyyənləşdirilib və universal enerji daşıyıcı olan hidrogenin plazma-katalitik alınma üsulları işlənilib.

6. I. Radioekologiya, radiasiya təhlükəsizliyi
1. Abşeron yarımadasında radionuklidlərlə çirklənmiş neft istehsalı sahələrində, istehsal müəssisələri və ərazilərdə radiasiya təhlükəsizliyi üzrə monitorinq, radioekoloji vəziyyətin tədqiqi.
2. Təbii radionuklidlərin çirklənmiş zonalarda miqrasiya və deqrodasiya proseslərinin tədqiqi.
II. Atom-hidrogen energetikası
Karbohidrogenlərlə çirklənmiş su hövzələrində radiokimyəvi üsulla hidrogen alınması metodlarının işlənməsi
III. Radiasiya materialşünasliği
Laylı kristallarda Şotti baryeri əsasında ultrabənövşəyi fotodetektorlar.

7. Elektron sürətləndiricisi və onun tətbiqi haqqında
İnstitutda 4,5Mev enerjiyə malik elektron sürətləndiricisi qurulub istifadə olunur. Elektron sürətləndiricisi radiasiya fizikası, radiasiya kimyası, maddələrin modifikasiyası sahəsində elmi araşdırmaların aparılmasında istifadə olunur.
İnstitut əsas elmi istiqamətləri üzrə Respublikada yeganə elmi müəssisə olub, geniş beynəlxalq elmi-texniki əməkdaşlıq şəbəkəsinə malikdir. AEBA, NATO, BMT, Avropa Şurası, ABŞ, Türkiyə, Rusiya və digər olkə və Beynəlxalq qurumlarla birgə proyekt, qrant və kontraktlar üzrə elmi araşdırmalar aparır. İnstitut göstərilən sahələrdə elmi, elmi- texniki işlər aparmaq üçün yüksəkhazırlıqlı kadr və zəruri səviyyədə avadanlıq potensiallarına malikdir.